[Stopczyk]

Może pytań zadawał nie będę, ale postaram się je uprzedzić to może Kangur przestanie się mnie czepiać (tak, tak zauważyłem co napisałeś w wątku o podstawach czarnej )
Poniższe opracowanie pochodzi ze źródeł ogólnodostępnych; tekst został przeze mnie przeredagowany, dla celów tego wątku.


Taktyka
Leżące w sferze naszych zainteresowań zbrojne działania wojenne dzielą się na działania prowadzone w wymiarze strategicznym, operacyjnym i taktycznym, powodując w konsekwencji adekwatnie podział sztuki wojennej na strategię, sztukę operacyjną i taktykę.

Taktyka, w aspekcie wojskowym obejmuje teorię i praktykę przygotowania i prowadzenia działań taktycznych.

Głównym wyróżnikiem taktyki jest zajmowanie się najniższymi ogniwami sił zbrojnych, punktem wyjścia do wszelkich rozważań są siły i środki, którymi się dysponuje i do możliwości których określa się stosowne cele, realne zadania i założenia.

Istota taktyki polega na przygotowaniu i prowadzeniu walki ogólnowojskowej lub walk tylko danego rodzaju sił zbrojnych albo danego rodzaju wojsk.
Taktyka wojsk lądowych obejmuje taktykę rodzajów wojsk lub taktykę związków taktycznych, oddziałów, pododdziałów i pojedynczych żołnierzy.

Działania taktyczne (działania bojowe)w hierarchii zbrojnych działań wojennych są najogólniejszą kategorią w taktyce. Są to wszelkie działania pododdziałów, oddziałów i związków taktycznych na polu walki.

Działania taktyczne obejmują walki (boje), przemieszczanie i rozmieszczanie wojsk
Walka składa się ze starć sił głównych z przeciwnikiem oraz innych działań pozostałych sił, a także z bezpośredniego - fizycznego, psychologicznego, radioelektronicznego lub informacyjnego oddziaływania na przeciwnika.

Podstawowymi rodzajami walki są obrona i natarcie. Ze względu na sposób wykonania zadań wyróżnia się ponadto: wycofanie, rajd, działania desantowe, specjalne i nieregularne
Obrona jest zamierzonym lub wymuszonym rodzajem walki prowadzonej w celu udaremnienia lub odparcia uderzeń wojsk przeciwnika, zadania im maksymalnych strat oraz utrzymania zajmowanego pasa (rejonu, pozycji, obiektu, stanowiska oporu).

Natarcie jest zamierzonym rodzajem walki prowadzonej w celu rozbicia wojsk przeciwnika i odzyskania (opanowania) zajmowanego przez niego rejonu (pozycji, obiektu).
Na szczeblu taktycznym częstym zjawiskiem będzie przechodzenie wojsk z obrony do natarcia. Te dwa rodzaje walki będą się przeplatać i nawzajem uzupełniać. W toku ich realizacji mogą wystąpić także pozostałe rodzaje walki, jak również przemieszczanie i rozmieszczanie.

Rajd to rodzaj walki polegającej na wtargnięciu w głąb ugrupowania przeciwnika i wykonaniu tam zadań wspierających działania sił głównych. Do zadań tych można zaliczyć: zwalczanie szczególnie ważnych sił i środków przeciwnika, opanowanie i utrzymanie określonych rejonów (pozycji, obiektów), walkę z odwodami przeciwnika.

Wycofanie jest rodzajem walki prowadzonej w celu zerwania kontaktu bojowego z przeciwnikiem lub uchylenia się od starcia w niekorzystnej sytuacji. Przez zorganizowane i sprawnie prowadzone wycofanie wojska mogą zająć dogodniejsze rubieże do kontynuowania walki, jak również dokonać zamierzonego wciągnięcia przeciwnika w strefę własnego skutecznego ognia. Wycofanie wykonuje się zawsze na rozkaz lub za zgodą przełożonego.

Działania nieregularne prowadzone są przez przygotowane już w czasie pokoju bądź doraźnie tworzone w czasie wojny pododdziały, stosujące specyficzne sposoby walki w celu zwalczania i dezorganizacji poczynań przeciwnika na obszarze przez niego opanowanym. Najczęściej stosowanymi formami są: napady, zasadzki, działania dywersyjne i dezinformacyjne.

Działania desantowe to przemieszczenie określonego zgrupowania wojsk drogą powietrzną lub morską w celu stworzenia ognisk walki na terenie opanowanym przez przeciwnika.

Działania specjalne to działania prowadzone w ugrupowaniu przeciwnika przez odpowiednio przygotowane zespoły (grupy specjalne) w celu zdobycia lub potwierdzenia szczególnie ważnych informacji. Oprócz przedsięwzięć rozpoznawczych mogą obejmować przedsięwzięcia dywersyjne, psychologiczno-propagandowe i inne.

Przemieszczanie to wszelkie ruchy wojsk w skali taktycznej, wykonywane w celu utworzenia w innym rejonie zamierzonego ugrupowania bojowego lub koncentracji sił i środków. Obejmuje marsze wojsk oraz ich przewozy i przerzuty.

Rozmieszczanie to stacjonowanie wojsk w garnizonach oraz planowy pobyt pododdziałów w rejonach ześrodkowania z zachowaniem odpowiedniego stopnia (poziomu) zdolności i gotowości bojowej.

Celem działań taktycznych jest zwycięstwo nad przeciwnikiem, a osiągnie go dowódca, który stworzy i efektywnie wykorzysta system elementarnych czynników walki jakimi są: rażenie, ruch i informacja.

Rażenie jest decydującym, destrukcyjnym, fizycznym (ogniowym, elektronicznym) i psychologicznym oddziaływaniem na siły przeciwnika. Pozwala niszczyć jego obiekty, dezorganizować jego poczynania i osiągać założone cele taktyczne.

Rażenie ogniowe, to zorganizowane oddziaływanie na przeciwnika różnymi rodzajami środków ogniowych, ujęte w jeden spójny system mający na celu pozbawienie go zdolności do prowadzenia dalszych działań bojowych.

Wsparcie ogniowe pododdziałów jest elementem rażenia ogniowego i obejmuje:
- ogień artylerii (pośredni i na wprost);
- uderzenia rakietowe i lotnicze;
- działalność ogniową środków inżynieryjnych i innych.
Ze względu na cel i zakres zadań dzieli się na wsparcie bezpośrednie i ogólne. Za organizację wsparcia ogólnego odpowiedzialny jest przełożony, natomiast za organizację wsparcia bezpośredniego odpowiedzialni są dowódcy pododdziałów i winno ono zmierzać do rażenia elementów ugrupowania bojowego przeciwnika przed frontem własnego pododdziału i na jego skrzydłach.

Rażenie elektroniczne jest czynnikiem, który współcześnie na polu walki nabiera istotnego znaczenia. Może ono skutecznie zakłócić funkcjonowanie systemu informacyjnego przeciwnika, a w wielu przypadkach wyeliminować, w newralgicznych okresach walki, szereg ważnych środków ogniowych i elementów ugrupowania bojowego, stwarzając tym samym dogodne warunki do prowadzenia działań taktycznych przez wojska własne.

Rażenie psychologiczne jest istotnym elementem działań na współczesnym polu walki. Prowadzi się je różnorodnymi środkami.

Ruch jest drugim, obok rażenia, istotnym czynnikiem walki. Rozumiany jest, jako wszelkie przemieszczanie sił i środków. Formą ruchu na polu walki jest manewr pododdziałami i ogniem. Manewr pododdziałami polega na zorganizowanym ich przemieszczeniu przed walką lub w czasie jej prowadzenia w celu zajęcia dogodniejszego położenia w stosunku do przeciwnika oraz uzyskania i właściwego wykorzystania przewagi. Wyróżnia się następujące rodzaje manewru: podejście, oskrzydlenie (jedno i dwustronne), obejście, przenikanie i odejście. Szczególnym rodzajem manewru jest luzowanie. Manewr ogniem polega na jego ześrodkowaniu, podziale lub przeniesieniu umożliwiającym jednoczesne bądź kolejne rażenie jednego lub kilku celów (obiektów).
Połączenie rażenia ogniowego i elektronicznego z ruchem wojsk i zajęciem terenu bronionego przez przeciwnika przyjęto nazywać uderzeniem. Spełnia ono podstawową rolę we wszystkich formach walki zaczepnej. Przez uderzenie dąży się do rozbicia przeciwnika, natomiast przeciwstawianie się uderzeniu przeciwnika jest oporem. Siła oporu zawsze zależy od posiadanego potencjału rażenia.

Informacja, jako trzeci czynnik walki zbrojnej, elementem zespalającym czynniki działań taktycznych w harmoniczną całość. W tej funkcji przejawia się ona głównie w dowodzeniu, w systemie rozpoznania, walki radioelektronicznej i działań psychologicznych. Informacja jest również obszarem bezpośrednich zmagań z przeciwnikiem oraz czynnikiem mogącym w określonych sytuacjach bezpośrednio przesądzić o zwycięstwie.

[Stopczyk]

I ciąg dalszy, krótki słownik co bardziej podstawowych pojęć:

Bezpośrednia osłona (obrona) przeciwlotnicza - polega na użyciu naziemnych sił i środków obrony przeciwlotniczej w celu osłony konkretnych elementów ugrupowania wojsk (obiektów), głównie przed atakiem przeciwnika powietrznego z małych wysokości i odległości.

Bezpośrednie wsparcie ogniowe - wykonanie zadań ogniowych organicznymi i przydzielonymi środkami rażenia, na korzyść walczących pododdziałów. Obejmuje ono rażenie celów znajdujących się w pobliżu linii styczności walczących wojsk, z zasady w ugrupowaniu batalionów pierwszego rzutu przeciwnika, czyli tych, które mają największy wpływ na rezultaty walki pododdziałów i oddziałów. Realizowane jest ono ogniem artylerii i śmigłowców bojowych. W bezpośrednim wsparciu ogniowym może być angażowana także artyleria wsparcia ogólnego wykonując wzmocnienie ogniem.

Centrum (ośrodek) dowodzenia - miejsce (rejon, obiekt) wydzielone na stanowisku dowodzenia, z którego funkcje dowodzenia spełnia osobiście dowódca wraz z kierowniczymi osobami funkcyjnymi dowództwa.
Centrum komutacyjne, przeznaczone do zestawiania i rozłączania łączy dalekosiężnych z przełożonym, sąsiadami i podwładnymi oraz wewnątrz stanowiska dowodzenia.

Czołówka materiałowa - to zaopatrzenie (najczęściej amunicja i paliwa) wydzielone przez przełożonego wraz ze środkami transportu do wsparcia procesu zaopatrywania podwładnego. Jej dysponentem jest ten, kto ją zorganizował.

Dekontaminacja - proces polegający na zapewnieniu bezpieczeństwa dowolnej osobie, obiektu lub obszaru przez absorpcję, zniszczenie, neutralizację, unieszkodliwienie albo usunięcie środków chemicznych lub biologicznych, albo przez usunięcie środka radioaktywnego przylegającego do nich lub znajdującego się wokół nich.

Desant morski - to operacja wojsk lądowych lub piechoty morskiej przetransportowanych drogą morską w celu zajęcia odcinka wybrzeża zajętego przez przeciwnika.

Dowodzenie - to całokształt celowej działalności dowódcy i jego organów dowodzenia realizowanej w ramach określonego systemu dowodzenia, zapewniającej wysoką gotowość bojową i właściwe przygotowanie wojsk do najlepszego osiągnięcia celów walki, bitwy lub operacji oraz kierowanie wojskami w czasie jej prowadzenia. Dowodzenie jest szczególnym rodzajem kierowania ze względu na strukturę organizacyjną sił zbrojnych i specyfikę realizowanych przez nie zadań, zwłaszcza w warunkach działań wojennych.

Dowództwo - zespół osób funkcyjnych i komórek organizacyjnych, przy których pomocy dowódca dowodzi podległymi wojskami (jednostkami).

Działania bojowe - to uderzenia na wojsk przeciwnika bądź odparcie jego uderzeń. Ich rezultatem jest doprowadzenie do rozbicia (obezwładnienia) wojsk przeciwnika oraz opanowanie określonego rejonu lub utrzymania własnego.

Działania dywersyjne - to akcje specjalne na zapleczu lub tyłach wojsk przeciwnika prowadzone przez odpowiednio zorganizowane i przygotowane zespoły ludzi lub pododdziały wojsk, tzw. pododdziały specjalne lub oddziały partyzanckie - głównie w celu zdezorganizowania życia politycznego i administracyjno-gospodarczego w kraju nieprzyjaciela i osłabienia jego potencjału militarnego, a także dla utrudnienia mu prowadzenia działań na froncie i obniżenia wartości moralnej i bojowej jego wojsk. Akcje specjalne wykonywane w ramach działań dywersyjnych skierowane są przede wszystkim przeciwko aparatowi władzy administracyjno-państwowej przeciwnika, jego komunikacji, transportom wojskowym, ważnym obiektom przemysłowym i politycznym, środkom i systemom radioelektronicznym, wojskom itp.

Działania operacyjne to działania zgrupowań różnych rodzajów sił zbrojnych i rodzajów wojsk podejmowane dla osiągnięcia celu strategicznego podczas pokoju, kryzysu i wojny. Do działań operacyjnych zalicza się operacje realizowane w trakcie wojny i wojskowe operacje pokojowe oraz pogotowie i przegrupowanie operacyjne. Działania te prowadzone są przez związki operacyjne, a w określonych warunkach również taktyczne (oddziały).

Dziennik działań bojowych - jeden z dokumentów sprawozdawczo-informacyjnych, w którym zapisywane są w sposób chronologiczny najważniejsze wydarzenia związane z przygotowaniem i prowadzeniem działań. Na stanowisku dowodzenia dziennik ten prowadzony jest przez dyżurnego operacyjnego oraz wyznaczonych oficerów poszczególnych komórek funkcjonalnych stanowiska dowodzenia.

Ewakuacja medyczna - to wyniesienie (wywiezienie) rannych i chorych z rejonu działań bojowych oraz dostarczenie ich do punktów opatrunkowych (szpitali).

Ewakuacja techniczna - to wymuszone przemieszczenie niezdatnego do użycia lub pozostawionego sprawnego uzbrojenia i sprzętu wojskowego z obszaru zagrożonego na inne miejsce oraz z położeń nienaturalnych (przewrócenie, zatopienie, ugrząźnięcie) w położenie użytkowe.

Funkcje dowodzenia - kompleks zadań i przedsięwzięć zakładanych lub rzeczywistych, realizowanych w ramach dowodzenia. Do zasadniczych funkcji dowodzenia zaliczane jest planowanie, organizowanie, przewodzenie (praca z ludźmi, motywowanie) i kontrolowanie. Natomiast do funkcji uzupełniających zaliczone jest decydowanie, koordynowanie i informowanie.

Funkcyjny - pełniący jakąś funkcję, odpowiadający jakimś potrzebom.

Graficzny dokument dowodzenia - rozkazy, zarządzenia, meldunki, sprawozdania i inne dokumenty sporządzane na mapie topograficznej lub podkładowej, folii lub kalce w formie schematu, szkicu, grafiku, wykresu lub tabeli.

Grupa minowania i niszczeń (GMN) - w działaniach bojowych tworzona doraźnie z pododdziałów saperów lub minowania, przeznaczona do minowania pośpiesznego i wykonywania niszczeń zaporowych wzdłuż dróg na kierunkach włamania wojsk pancernych przeciwnika.

Grupa torująca (GT) - jest doraźnie organizowana z pododdziału saperów (drużyny saperów) przydzielonej do pododdziału zmechanizowanego (czołgów) - niekiedy wzmocniona sprzętem torującym (czołgi z trałami, mosty towarzyszące, maszyny do prac ziemnych i drogowych) o przeznaczeniu podobnym jak OT.

Informacja - każdy czynnik, dzięki któremu odbierający go obiekt (np. człowiek, organizm żywy, organizacja, urządzenie automatyczne itp.) może polepszać swoją znajomość otoczenia i bardziej sprawnie przeprowadzać celowe działania.

Inżynieryjny patrol rozpoznawczy (IPR) - organizowany w sile drużyny wydzielonej ze składu pododdziałów rozpoznania inżynieryjnego, a także z elementów ugrupowania wojsk inżynieryjnych (OZap, OZR, OInż.). Inżynieryjny patrol rozpoznawczy prowadzi rozpoznanie dla potrzeb ZT, oddziałów i pododdziałów wojsk lądowych, a także w celu powzięcia decyzji do wykonania zadań inżynieryjnych. Mogą one również być włączane w skład organów rozpoznawczych innych rodzajów wojsk.

Inżynieryjny posterunek fotografowania (IPF) - organizowany w składzie dwóch-trzech zwiadowców, wyposażonych w niezbędny sprzęt fotograficzny do wykonywania zdjęć obiektów znajdujących się głównie po stronie przeciwnika.

Inżynieryjny posterunek obserwacyjny (IPO) - organizowany w warunkach stabilizacji działań przede wszystkim w obronie, w sile drużyny (minimum dwóch- czterech żołnierzy) zwiadowców i rozmieszczany w punktach terenowych, umożliwiających obserwację terenu i poczynań inżynieryjnych przeciwnika.

Jednostka kalkulacyjna - to określona ilość środków bojowych i materiałowych ustalona na jeden egzemplarz uzbrojenia i sprzętu wojskowego lub dla jednego żołnierza wykorzystywana w procesie planowania zaopatrywania wojsk.

Jednostka napełnienia - to ustalona ilość paliw, olejów, smarów i płynów specjalnych na pojazd mechaniczny, statek powietrzny, rakietę, okręt i agregat.

Jednostka ognia - to: 1) ustalona normami ilość środków bojowych przypadająca na jednostkę uzbrojenia, pojedynczego żołnierza lub jednostkę organizacyjną; 2) określona średniodobowa norma zaopatrzenia w amunicję.

Klasy zaopatrzenia - to jego podział wg asortymentu, przeznaczenia i wartości użytkowej.

Komendant stanowiska dowodzenia - to oficer odpowiedzialny za ochronę, obronę i maskowanie stanowiska dowodzenia, utrzymanie ustalonego porządku i organizację regulacji ruchu w rejonie rozmieszczenia stanowiska dowodzenia oraz za terminowe urządzenie miejsc pracy i odpoczynku obsady danego stanowiska. Kieruje on realizacją wszystkich przedsięwzięć związanych z rozwijaniem, zwijaniem i przemieszczaniem stanowiska dowodzenia.

Komórka organizacyjna - zespół lub grupa osób dowództwa realizujących wspólnie określone zadania, spełniająca określone funkcje.

Komplet - to ustalona tabelami należności ilość i rodzaj środków materiałowych dla jednego żołnierza, jednostkę uzbrojenia i sprzętu wojskowego lub pododdziału (oddziału).

Koordynacja - uporządkowane współdziałanie elementów pewnej całości, zharmonizowanie, uzgodnienie wzajemnego działania.

Kryptonim - 1) określenie słowne, słowno-cyfrowe lub inne, stanowiące umowną nazwę węzła łączności, radiostacji lub jednostki wojskowej, stosowane w korespondencji w celu zamaskowania nazwy (lub przynależności) rzeczywistej; 2) umowna nazwa programów, planów operacji, ćwiczeń wojskowych itp.

Linia (rubież) rozwinięcia - występuje 1) w działaniach lądowych jako linia koordynacji wyjścia poszczególnych elementów nacierających; 2) w działaniach desantowo-morskich, odpowiednio zaznaczona w morzu linia koordynacyjna ułatwiająca pojazdom lądowanie na wyznaczonych plażach o wyznaczonym czasie.

Linia kontaktu bojowego - ogólne położenie jednostek bojowych przeciwstawnych stron walczących.

Linia koordynacji działań - to linia faz operacji do kontroli i koordynacji działań wojskowych, zwykle powiązania z cechami terenu rozciągającego się w poprzek strefy działania.

Linia koordynacji rozpoznania i izolowania - jest to linia rozgraniczająca obszar odpowiedzialności dowódcy korpusu w działaniach bojowych i jego kompetencji do ustalania obiektów i celów działania sił powietrznych, bezpośrednio wpływających na prowadzenie działań bojowych przez siły lądowe. Linia ta rozdziela wojska pierwszego rzutu operacyjnego przeciwnika od podchodzących głębi jego sił wzmocnienia.

Linia koordynacji wsparcia ogniowego - jest to linia wyznaczona w ugrupowaniu przeciwnika, rozgraniczająca użycie naziemnych i powietrznych środków wsparcia ogniowego. Wyznacza się ją na szczeblu korpusu, stosownie do zasięgu środków naziemnych i strefy działania lotnictwa. Powinna być łatwa do rozpoznania z powietrza. Użycie lotnictwa przed tą linią wymaga ścisłego uzgodnienia z ogniem środków naziemnych, natomiast poza tą linią nie wymaga synchronizacji z naziemnymi środkami wsparcia.

Linia łączności - linia telekomunikacyjna ? zespół urządzeń łączności służących do przekazywania informacji na odległość, rozmieszczonych wzdłuż określonej trasy. Linie łączności tworzą na danym obszarze sieć linii łączności.

Linia międzywęzłowa - zespół środków łączności sprzężonych z określoną przestrzenią (teletransmisyjne linie łączności, linie poczty polowej) umożliwiające przesyłanie sygnałów elektrycznych i przesyłek pocztowych.

Linia przejęcia odpowiedzialności - to linia kontrolna najlepiej zgodna z łatwymi do określenia cechami terenu, na której odpowiedzialność za prowadzenie działań bojowych zostaje przekazana od jednej jednostki do drugiej.

Linia skoordynowanego ognia - jest to linia wyznaczona w ugrupowaniu przeciwnika, przed którą naziemne środki rażenia mogą wykonywać ogień zgodnie z zamiarem ich dowódców bez dodatkowej koordynacji. Użycie środków rażenia wyższego przełożonego przed tą linią wymaga uzgodnienia z odpowiednim szczeblem dowodzenia. Ustala się ją dla dywizji i brygady, a w razie potrzeby również w batalionie.

Linie rozgraniczenia (granice) - linia rozgraniczająca obszary odpowiedzialności sąsiednich jednostek.

Logistyka wojskowa - 1) dział sztuki wojennej o planowaniu, organizowaniu i realizacji dostaw zaopatrzenia i świadczenia usług zapewniających wojskom skuteczne szkolenie i prowadzenie działań; 2) dziedzina wiedzy o procesie zarządzania łańcuchem dostaw zaopatrzenia i świadczeniu usług dla wojsk oraz dowodzeniu jednostkami logistycznymi.

Ładowność transportu - to maksymalna masa lub objętość ładunku, jaki można załadować na dany środek transportu. Rozróżnia się ładowność nominalną, wynikającą z nośności środka transportowego oraz ładowność użytkową, ograniczoną warunkami technicznymi pojazdu (np. docieranie pojazdu, trudne warunki terenowe) lub współczynnikiem ładowności danego ładunku.

Manewr ogniem - polega na przenoszeniu wysiłku ogniowego z jednego kierunku na inny, stosownie do zaistniałych potrzeb pola walki oraz na ześrodkowaniu ognia do jednoczesnego lub kolejnego rażenia najważniejszych celów, a także podziale przy rażeniu różnych celów w jednym czasie. Manewr ogniem możliwy jest w granicach maksymalnego i minimalnego zasięgu środków ogniowych, przy jego wykonaniu uwzględnia się najbardziej efektywne odległości strzelania.

Manewr operacyjny - to zorganizowane i celowe przemieszczenie całości lub części związku operacyjnego (związku taktycznego) na kierunku strategicznym lub operacyjnym dla wykonania kolejnych zadań lub osiągnięcia celu operacji. Celem manewru operacyjnego może być utworzenie nowego zgrupowania operacyjnego, rozwinięcie powodzenia, przeprowadzenie działań na innym kierunku, stoczenie bitwy spotkaniowej.

Manewr po liniach wewnętrznych - nazywany manewrem przed bitwą, to dążenie do stworzenia przewagi miejscowej nad rozdzielonymi częściami sił przeciwnika. Jej uzyskanie jest wstępnym warunkiem pomyślnego rozstrzygnięcia starcia z przeważającym przeciwnikiem.

Manewr po liniach zewnętrznych - to najskuteczniejsza i zarazem najtrudniejsza forma manewru operacyjnego. Jest to oskrzydlenie dwustronne w skali operacyjnej. Manewr taki umożliwia jednoczesne prowadzenie działań zaczepnych z wielu kierunków. Siły koncentrowane są bezpośrednio przed rozstrzygającą bitwą.
Manewr taktyczny to użycie wojsk w walce poprzez ruch w kombinacji z ogniem lub możliwościami ogniowymi w celu osiągnięcia przewagi nad przeciwnikiem.

Manewr związkami taktycznymi, oddziałami i pododdziałami wojsk rakietowych i artylerii polega na jednoczesnym lub kolejnym ich przemieszczaniu (przegrupowaniu) w celu przyjęcia dogodnego ugrupowania bojowego i osiągnięcia gotowości ogniowej do wykonania zadań wsparcia ogniowego.

Monitoring skażeń - ciągła obserwacja i analiza zmian zachodzących w sytuacji chemicznej i radiacyjnej w określonym obszarze odpowiedzialności lub działań bojowych wojsk.

Morska operacja desantowa - to wspólna operacja sił lądowych i morskich, wspierana przez siły powietrzne prowadzona w celu wysadzenia wojsk na odcinku wybrzeża zajmowanym przez przeciwnika lub ewakuowania wojsk lądowych drogą morską.

Norma zaopatrzenia - to ilość środków bojowych i materiałowych wyrażona w jednostkach miary lub kalkulacyjnych obliczona dla jednego użytkownika, na jeden egzemplarz uzbrojenia, sprzętu wojskowego lub jednostkę organizacyjną.

Norma zużycia - to wskaźnik określający ilość niezbędnych środków bojowych i materiałowych zapewniającą eksploatację uzbrojenia i sprzętu wojskowego lub działanie jednostek organizacyjnych wojska, obliczonych na jednostkę odniesienia (np. na kilometr przebiegu samochodu, czołgu, godzinę lotu, jednego żołnierza, wykonanie zadania itp.).

Obrona - to zamierzony lub wymuszony rodzaj walki prowadzony po to, aby zapobiec opanowaniu przez wojska przeciwnika terenu i uniemożliwienie mu realizacji zakładanych celów, stwarzając w ten sposób warunki do działania zaczepnego.
Obrona przeciwlotnicza wojsk lądowych jest częścią obrony powietrznej ukierunkowaną na niszczenie i obezwładnianie lotnictwa przeciwnika w powietrzu.

Oddział torujący (OT) - jest organizowany w razie potrzeby w związku taktycznym i oddziale z pododdziału saperów (plutonu saperów), niekiedy wzmocnionego siłami innych pododdziałów wojsk inżynieryjnych. Przeznaczony jest do wykonywania przejść w zaporach inżynieryjnych przeciwnika oraz zawałach i zniszczeniach napotkanych przez pierwszorzutowe oddziały zmechanizowane (pancerne) na kierunkach uderzeń. Oddział torujący wyposaża się najczęściej w sprzęt do wykonywania przejść w zaporach minowych, mosty towarzyszące, maszyny do prac ziemnych i drogowych.

Oddział zabezpieczenia ruchu (OZR) - stanowi doraźnie tworzony element ugrupowania bojowego wojsk. Przeznaczony jest do przygotowania i utrzymania dróg w marszu i działaniach zaczepnych zapewniających manewr elementami ugrupowania bojowego (marszowego) oraz dowóz i ewakuację sprzętu i materiałów. Istotą jego działania jest pośpieszna odbudowa nawierzchni i obiektów drogowych na nakazanej drodze, umożliwiającej przemarsz określonego elementu ugrupowania (oddziału, pododdziału). Trzonem oddziału zabezpieczenia ruchu jest pododdział drogowo-mostowy. Ponadto może być wzmocniony innymi pododdziałami wojsk inżynieryjnych (saperów, przeprawowymi, pontonowymi).

Oddział zaporowy (OZap) - to etatowy lub doraźnie tworzony element ugrupowania bojowego (związku taktycznego, oddziału) lub operacyjnego wojsk we wszystkich rodzajach działań taktycznych i operacyjnych. Przeznaczony jest do minowania manewrowego, stosując mechaniczny lub narzutowy sposób ustawiania min przeciwpancernych oraz do wykonywania niszczeń na kierunkach zagrożenia oddziałami pancernymi przeciwnika. Utworzony jest z pododdziałów minowania lub saperów, wykorzystuje najczęściej transportery opancerzone z urządzeniami do zakładania min przeciwpancernych lub w samobieżne ustawiacze min. Niekiedy oddział zaporowy może zakładać pola minowe z samochodów terenowych lub śmigłowców. W działaniach taktycznych może współdziałać z odwodem przeciwpancernym.

Odprawa decyzyjna - forma odprawy służbowej, w której uczestniczą szefowie (kierownicy) komórek organizacyjnych (funkcjonalnych), organizowana w celu przedstawienia dowódcy możliwych wariantów działania wraz z uzasadnieniem podjęcia przez dowódcę decyzji i na jej podstawie sformułowanie zamiaru. Efekt końcowy odprawy decyzyjnej stanowi podstawę do opracowania planu operacji (walki). Odprawę decyzyjną prowadzi dowódca.

Odprawa koordynacyjna - forma odprawy służbowej, w której uczestniczą szefowie (kierownicy) komórek organizacyjnych (funkcjonalnych), organizowana w zależności od potrzeb, dla omówienia ważnego problemu, np. zmiana sytuacji, wprowadzenie w nowe zadanie itp. Prowadzi ją szef sztabu.

Odprawa służbowa - zebranie żołnierzy (pracowników cywilnych) zwoływane w celu przekazania pewnych informacji lub rozkazów, wydania zarządzeń, wysłuchania ich sprawozdań lub bezpośredniego omówienia ważnych spraw. Odprawę prowadzi dowódca (szef), który ją zarządził lub wyznaczony przez niego żołnierz. Może przyjąć formę informowania operacyjnego, odprawy koordynacyjnej i odprawy decyzyjnej.

Odwód inżynieryjny (Oinż) - element ugrupowania bojowego wojsk, składający się z pododdziałów wojsk inżynieryjnych przygotowanych do wykonywania typowych prac inżynieryjnych w ramach danego rodzaju działań bojowych, wynikłych w toku walki lub do wzmocnienia podwładnych, a niekiedy także w celu odtworzenia innych elementów ugrupowania wojsk inżynieryjnych.

Oficer łącznikowy - oficer wyznaczony do wykonania określonych zadań lub nawiązania łączności z wyższym dowództwem oraz dowództwami wojsk współdziałających i podległych. Oficerowi łącznikowemu zwykle wydziela się ruchome środki dowodzenia.

Ogólne wsparcie ogniowe - to prowadzenie ognia do obiektów przeciwnika mających zasadniczy wpływ na realizację zadań korpusu i dywizji. Obejmuje ono rażenie sił i środków przeciwnika rozmieszczonych poza strefą bezpośredniej styczności wojsk (poza ugrupowaniem batalionów pierwszego rzutu przeciwnika) ? głównie środków ogniowych, elementów systemu dowodzenia i zaopatrywania oraz innych ważnych obiektów. Zadania te realizują środki ogniowe, będące w bezpośredniej dyspozycji dowódcy korpusu (dywizji). Stosownie do rodzajów obiektów, głębokości ich rozmieszczenia oraz zaangażowanych środków ogniowych (szczebla dowodzenia) w ogólnym wsparciu ogniowym wyróżnia się wsparcie ogniowe realizowane w wymiarze operacyjnym oraz w wymiarze taktycznym.

Operacja - to zespół różnorodnych działań związków operacyjnych rodzajów sił zbrojnych lub specjalnie wydzielonych zgrupowań dla osiągnięcia celu strategicznego (operacyjnego). Obejmuje skoordynowane czasowo i przestrzennie działania realizowane przed starciem zbrojnym, bitwy (walki) oraz działania po bitwie (walce) w czasie pokoju, kryzysu i wojny. Bitwy (walki) oraz działania wchodzące w skład operacji, mogą być skoordynowane czasowo i przestrzennie lub też prowadzone niezależnie od siebie.

Operacja obronna - to starcie zbrojne z przeciwnikiem, prowadzone przez wojska na lądzie i w powietrzu w różnym miejscu i czasie w celu załamania natarcia zgrupowań uderzeniowych przeciwnika i utrzymania zajmowanego obszaru. Celem operacji obronnej może być również zyskanie czasu i stworzenie warunków do użycia głównej części sił zbrojnych. W zależności od sposobu osiągnięcia celu operacja obronna może mieć formę operacji pozycyjnej (stałej) lub manewrowej (ruchowej). Gdy celem operacji jest pozbawienie przeciwnika ogólnej przewagi przez uchylenie się od rozstrzygającej bitwy i przejście do obrony na rubieży w głębi, wówczas operacja taka przybiera charakter operacji opóźniającej.


Operacje połączone - to operacje, w których biorą udział elementy co najmniej dwóch rodzajów sił zbrojnych, zgodnie z zasadą pełnej integracji sił biorących w niej udział. Są to działania planowane i realizowane przez jednego dowódcę, a dowodzenie tą operacją sprawuje dowódca z tego rodzaju sił zbrojnych, który spełnia w niej główną rolę.

Operacje sojusznicze - to operacje prowadzone pod jednolitym dowództwem przez wojska dwóch lub więcej państw.

Operacja zaczepna - starcie zbrojne z przeciwnikiem prowadzone w celu rozbicia jego wojsk i opanowania zajmowanego przez niego obszaru. Operacje zaczepne mogą być prowadzone w ramach obrony strategicznej, na własnym terytorium lub w ramach sojuszniczych operacji połączonych NATO, w formie przeciwuderzenia lub przeciwnatarcia.

Organ dowodzenia - to wyodrębniony, pod względem strukturalnym i funkcjonalnym, zespół o charakterze dowódczo-sztabowym powołany do przygotowania i zabezpieczenia realizacji decyzji dowódcy.

Organizacja współdziałania - jest to koordynacja działań wojsk na rzecz tych sił (elementów ugrupowania bojowego, operacyjnego), które działają w punkcie ciężkości. Jest to także zsynchronizowanie wykonywania kolejnych zadań w ścisłym powiązaniu z możliwymi wariantami działania przeciwnika.

Pogotowie operacyjne - obejmuje różnorodne działania mające na celu podwyższanie, utrzymywanie i odtwarzanie zdolności oraz gotowości bojowej. Realizowane może być w okresie pokoju, kryzysu i wojny. W okresie poprzedzającym konflikt zbrojny może obejmować utrzymywanie gotowości bojowej w miejscu stałej dyslokacji, osiąganie wyższych stanów gotowości bojowej oraz rozwijanie mobilizacyjne i operacyjne. W czasie działań wojennych pobyt w rejonach ześrodkowania (wyjściowych, odtwarzania zdolności bojowej) oraz osłonę operacyjną na kierunkach biernych.

Polowe środki łączności - środki łączności umieszczone na środkach mobilnych i rozwijane w polowym systemie łączności.

Potencjał logistyczny wojsk - to zapasy zaopatrzenia oraz możliwości wykonawcze wojskowych jednostek i urządzeń logistycznych, a także zasoby terenowej infrastruktury logistycznej, które mogą być wykorzystane w zabezpieczeniu logistycznym wojsk. Rozróżnia się potencjał materiałowy, techniczny, medyczny, transportowy, a także potencjał infrastruktury terenowej.

Pozycje obrony - pas (odcinek) terenu przygotowany do prowadzenia walki obronnej. Pozycja obrony obejmuje kilka batalionowych rejonów obrony rozbudowanych systemem punktów oporu powiązanych ze sobą ogniem i zaporami inżynieryjnymi.

Procedura - unormowany przepisami, zwyczajami sposób prowadzenia, załatwiania jakiejś sprawy; tok, tryb, przebieg czegoś.

Przeciwnatarcie - to forma operacji zaczepnej przygotowywanej w toku działań obronnych. Polega ono na przejściu do działań zaczepnych większości sił prowadzących dotychczas operację obronną, a jego celem jest rozbicie głównego zgrupowania wojsk przeciwnika, odzyskanie utraconego obszaru i przejęcie inicjatywy strategicznej. Przejście do przeciwnatarcia oznacza zmianę dotychczasowego charakteru prowadzonych działań.

Przeciwuderzenie - forma działań zaczepnych prowadzonych w toku operacji obronnej w celu rozbicia przeciwnika, który się włamał w głąb obrony, odzyskania utraconego obszaru oraz odtworzenia w całości lub części pierwotnego położenia. Przeciwuderzenie kończy się z zasady przejściem do obrony na opanowanej rubieży, a w sprzyjających warunkach przejściem do przeciwnatarcia.

Przedni skraj obrony - to przednia granica rozmieszczenia jednostek bojowych sił lądowych z wyjątkiem rejonów, w których działają siły osłonowe lub blokujące, utworzona w celu koordynacji wsparcia ogniowego, obsadzenia pozycji lub kierowania manewrami, wskazująca najbardziej wysunięte pozycje wojsk własnych w operacji wojskowej, w określonym czasie.

Przednia linia obrony - wytyczona w dogodnym terenie linia łącząca czołowe punkty oporu w nakazanym pasie (rejonie) obrony. Służy ona do koordynacji ognia i manewru. Od niej rozpoczyna się głębokość obrony.

Przegrupowanie operacyjne - to zmiana ugrupowania lub obszaru rozmieszczenia związku operacyjnego. Dokonywane może być w granicach zajmowanego obszaru (przegrupowanie sił z kierunków biernych w rejon głównego wysiłku) lub do innego obszaru, na inny kierunek. Szczególnym rodzajem przegrupowania jest rozwinięcie operacyjne, czyli przyjęcie ugrupowania do pierwszej operacji.

Przydział artylerii - polega na przekazaniu określonych jednostek artylerii dowódcom ogólnowojskowym niższego szczebla na okres wykonywania określonego zadania operacyjnego (bojowego). Dowódca ogólnowojskowy dowodzi artylerią przydzieloną na takich samych zasadach jak artylerią organiczną. Przydział artylerii ? zmiana jej podporządkowania wymaga najczęściej dokonania manewru wyznaczonymi związkami taktycznymi (oddziałami, pododdziałami). Niekiedy przydział może nosić charakter czasowy, ograniczony do wykonania niektórych zadań taktycznych (ogniowych), bez konieczności (prawa) przemieszczenia artylerii. Dotyczy to przekazania, zgodnie z decyzją wyższego przełożonego, artylerii wojsk broniących się, wojskom przechodzącym do działań zaczepnych na tym samym kierunku. Wówczas artyleria przydzielona czasowo wykonuje zadania taktyczne i ogniowe według decyzji tego dowódcy, któremu została podporządkowana, ale tylko na zasięg ognia z zajmowanego ugrupowania przy zużyciu wydzielonej amunicji.

Punkt ciężkości - to ześrodkowanie w określonym miejscu i czasie takich sił i środków rażenia, bądź samego rażenia, które umożliwią osiągnięcie zakładanego celu operacji (walki).

Punkt kontaktowy - w działaniach lądowych łatwy do zidentyfikowania punkt w terenie, w którym dwie lub więcej jednostek powinno nawiązać kontakt. W operacji powietrznej pozycja w której dowódca zadania nawiązuje łączność radiową z agencją ruchu powietrznego.

Punkt kontrolny - 1) punkt określony przy pomocy geodezyjnych pomiarów terenowych, do którego dowiązany jest odpowiedni punkt jako znacznik na mozaice znaków. 2) pozycja oznaczona bojom lub łodziom, samolotem, charakterystycznym obiektem terenowym lub innym, której nadana jest nazwa lub numer i która wykorzystywana jest w nawigacji lub kontroli pozycji sztabów powietrznych i morskich. 3) pozycja wzdłuż trasy marszu osadzana przez żołnierzy w celu przekazywania informacji, instrukcji związanych z regulacją ruchu lub zaopatrzeniem.

Punkt koordynacji działań - to wyznaczony punkt, w którym w przypadku podjęcia różnego typu działań bojowych sąsiadujące jednostki, formacje muszą się skontaktować w celu koordynacji działań.

Punkt połączenia - łatwy do zidentyfikowania punkt terenowy, gdzie wojska wycofujące się spotykają się z jednostkami wojsk własnych. W przypadku gdy jedna z jednostek zajmuje stałe pozycje bojowe punkty połączenia wyznacza się na drogach podejścia do rejonu/rubieży obrony bądź linii działania elementów ubezpieczenia. Punkt połączenia dla jednostek w ruchu (przemieszczanie, natarcie, działania opóźniające) wyznacza się na granicy przejęcia odpowiedzialności a prowadzenia działań.

Punkt zwolnienia wypuszczenia w ruchu wojsk lądowych określony punkt na drodze, w którym elementy składowe kolumny przechodzą z powrotem pod dowództwo swoich przełożonych, kontynuują marsz do swego właściwego miejsca przeznaczenia. W transporcie powietrznym, punkt na ziemi nad, którym dokonywany jest zrzut pierwszego spadochroniarza lub elementu ładunku.

Rejon kluczowy - to wyznaczony przez dowódcę obszar lub obiekt w pasie (rejonie) obrony, który decyduje o jej trwałości. Jego utracenie powoduje, że nacierający uzyskuje przewagę lokalną. Jeśli jednak przeciwnik uchwyci go, obrońca powinien dążyć wszelkimi sposobami do jego odzyskania.

Rejon oddziaływania - obszar geograficzny, w którym dowódca danego szczebla organizacyjnego jest w stanie wpłynąć bezpośrednio na przebieg działań, wykorzystując posiadane siły i środki (będące pod jego dowództwem lub kierownictwem).

Rejon odpowiedzialności rozpoznawczej - rejon przydzielony dowódcy danego szczebla organizacyjnego, w którym jest on zobowiązany do zapewnienia rozpoznania w ramach środków, jakimi dysponuje.

Rejon zainteresowania rozpoznawczego - obejmuje obszar oddziaływania oraz rejony przyległe, sięga w głąb terytorium przeciwnika aż do celów i obiektów, które stanowią cele w danej walce, bądź staną się celami w przyszłości.

Rejon załadowania (wyładowania) - to obszar obejmujący kilka stacji załadowania (wyładowania). Stacja załadowania (wyładowania) to stacja kolejowa posiadająca jeden lub więcej punktów ładowania. Punkt ładowania to miejsce na stacji przy bocznicy lub przy głównym szlaku z urządzeniami do ładowania wojsk.

Rejonowy węzeł łączności są to stacjonarne węzły łączności (garnizonowy lub użytku publicznego), na których bazie organizuje się węzły sieciowe i pomocnicze węzły sieciowe.

Rozpoznanie techniczne - ma na celu zbieranie informacji o sytuacji technicznej w określonym rejonie.

Samodzielny inżynieryjny patrol rozpoznawczy (SIPR) - organizowany od szczebla związku taktycznego wzwyż, w sile do plutonu rozpoznania inżynieryjnego. Prowadzi rozpoznanie dla potrzeb taktycznych i operacyjnych w celu zdobycia wiadomości inżynieryjnych o terenie i przeciwniku, niezbędnych dowódcom do podejmowania decyzji i organizacji wsparcia inżynieryjnego.

Sieć łączności wojskowej - jest głównym składnikiem systemu łączności i stanowi ściśle określoną zbiorowość sił oraz środków łączności. W zależności od przyjmowanych kryteriów wyodrębniamy odmienne makroskładniki, np. stosując kryterium przynależności w ramach sieci łączności możemy wyróżnić dwa mikroskładniki, tj. podsystem łączności autonomicznej (bezpośredniej), oparty na środkach i urządzeniach łączności wozów dowodzenia, wozów dowódczo-sztabowych oraz radiostacjach osobistych osób funkcyjnych; podsystem łączności ogólnodostępnej (komutowanej) - oparty na środkach i urządzeniach aparatowni, radiostacji itp. zorganizowanych w węzły łączności oraz linie łączności (międzywęzłowe odcinki sieci). Ze względu na całkowicie odmienne metody przekazywania wiadomości w ramach sieci łączności wyróżniamy: sieć telekomunikacyjną, sieć pocztową oraz sygnalizacyjną.

Skrytość łączności - zdolność do przeciwstawienia się przeciwnikowi w zakresie ujawnienia treści przekazywanych informacji, faktu i miejsca przekazu oraz przynależności organizacyjnej elementu przekazu.

Sojusznicze operacje połączone - to operacje, w których biorą udział elementy co najmniej dwóch rodzajów sił zbrojnych z co najmniej dwóch państw.

Strategia - teoria i praktyka działania dowolnego podmiotu, ukierunkowana na osiągnięcie jego celów ogólnych w dużym horyzoncie czasowym.

Strategia wojskowa - składnik narodowej lub wielonarodowej (koalicyjnej) strategii, przedstawiający sposób tworzenia i wykorzystania sił zbrojnych w osiąganiu celów państwa lub grupy państw.

Sygnał ostrzegania - umowny znak lub symbol, za którego pomocą przekazuje się określoną informację (ostrzeżenie) dowódcom, sztabom lub wojskom (żołnierzom). Zależnie od sposobu przekazywania sygnałów ostrzegania rozróżnia się sygnały: wzrokowe (np. rakiety, dymy kolorowe, błyski latarek, chorągiewki itp.), dźwiękowe (np. syreny, trąbki, gwizdki itp.) i radiotechniczne (ustalone słowa lub cyfry przekazywane technicznymi środkami łączności).

Sygnały powiadamiania - umowne sygnały (znaki) przekazywane za pomocą różnych środków łączności w celu stałego informowania sztabów o sytuacji powietrznej.

System wykrywania skażeń - zespół sił i środków do określania parametrów uderzeń bronią masowego rażenia i wykrywania skażeń oraz odtwarzania sytuacji zagrożeń spowodowanej użyciem środków masowego porażenia i uwolnienia toksycznych środków przemysłowych.

Sztab - organ dowodzenia wchodzący w skład dowództwa, przeznaczony do zapewnienia dowódcy możliwości realizacji podstawowych funkcji dowodzenia; potocznie ? budynek (miejsce), gdzie pracuje dowództwo.

Sztuka operacyjna - to dział sztuki wojennej obejmujący teorię i praktykę przygotowania i prowadzenia operacji przez zgrupowania wojsk, zmierzających do osiągnięcia celu strategicznego (operacyjnego) na obszarze działań wojennych (kierunku strategicznym, obszarze zainteresowania strategicznego).

Środki dowodzenia - zasoby techniczne i materialne wydzielone do działania (wykorzystania) w systemie dowodzenia, zalicza się do nich m.in. środki łączności, środki automatyzacji dowodzenia i komputerowego wspomagania, środki transportu, środki techniczno-organizacyjne itp.

Taktyka - to część składowa sztuki wojennej, specjalność obejmująca teorię i praktykę przygotowania i prowadzenia walki przez pododdziały, oddziały i związki taktyczne jednego lub kilku rodzajów wojsk, ze składu różnych rodzajów sił zbrojnych.

Taktyka ogólna wojsk lądowych - obejmuje teoretyczne podstawy taktyki, teorię i praktykę przygotowania i prowadzenia walki przez ogólnowojskowe pododdziały, oddziały i związki taktyczne oraz koordynację działań taktycznych rodzajów wojsk.

Taktyka rodzajów wojsk - obejmuje teorię i praktykę przygotowania i prowadzenia walki przez pododdziały, oddziały i związki taktyczne rodzajów wojsk.

Taktyka wojsk lądowych - obejmuje teorię i praktykę przygotowania i prowadzenia walki przez pododdziały, oddziały i związki taktyczne różnych rodzajów wojsk działających w składzie wojsk lądowych.

Uzbrojenie - to ogół środków walki żołnierza, pododdziału i oddziału oraz związku taktycznego i operacyjnego, a także rodzajów wojsk i sił zbrojnych.

Wojska pancerne - to rodzaj wojsk lądowych, charakteryzujący się dużą siłą ognia, wysoką manewrowością, ruchliwością i odpornością na ogień. Wojska pancerne są zdolne do wykonywania różnych zadań bojowych we wszystkich rodzajach działań. Wojska pancerne występują jako oddziały i związki taktyczne; ich podstawowe uzbrojenie stanowią czołgi, bojowe wozy piechoty i inne opancerzone środki walki. W skład oddziałów i związków wojsk pancernych wchodzą jednostki różnych rodzajów wojsk (pododdziały i oddziały artylerii, wojsk inżynieryjnych, chemicznych, wojsk łączności i innych). Pododdziały czołgów wchodzą również w skład oddziałów wojsk zmechanizowanych.

Wojska rakietowe i artyleria - w Siłach Zbrojnych RP wyposażone są w trzy odmienne grupy środków ogniowych różniące się właściwościami bojowymi i przeznaczeniem: rakiety taktyczne, artylerię do ognia pośredniego (artyleria lufowa, rakietowa i moździerze) oraz artyleryjskie środki przeciwpancerne (lufowa artyleria przeciwpancerna, przeciwpancerne pociski kierowane i granatniki przeciwpancerne).

Wojska specjalnego przeznaczenia - to jednostki sił lądowych, marynarki wojennej i sił powietrznych przeznaczone do prowadzenia działań i operacji specjalnych.

Wojska zmechanizowane są rodzajem wojsk lądowych charakteryzującym się dużą siłą ognia, wysoką manewrowością, ruchliwością i odpornością na ogień; może być on wykorzystywany do wykonywania wszystkich podstawowych zadań we wszystkich rodzajach współczesnych działań bojowych (operacjach). Wojska zmechanizowane występują jako oddziały i związki taktyczne składające się z pododdziałów zmechanizowanych (piechoty zmotoryzowanej) i czołgów oraz oddziałów (pododdziałów) artylerii, wojsk inżynieryjnych, obrony przeciwchemicznej, wojsk łączności i innych. Współcześnie różnice między wojskami zmechanizowanymi, a pancernymi zacierają się, oba rodzaje wojsk stanowią całość i nazywane są wojskami zmechanizowanymi i pancernymi (WZiP).

Wsparcie inżynieryjne obejmuje wszelkie działania inżynieryjne realizowane przez związki taktyczne, oddziały lub pododdziały wojsk inżynieryjnych (podmiot wspierający) na korzyść podmiotu wspieranego, np. związku taktycznego zmechanizowanego (pancernego), oddziału (pododdziału) lub instytucji (organizacji) cywilnej, polegające na wykonywaniu tych zadań i prac inżynieryjnych, które umożliwią podmiotowi wspieranemu osiągnięcie nakazanego (przyjętego) głównego celu działania. Wsparcie inżynieryjne jest: częścią zabezpieczenia inżynieryjnego przypadającą do realizacji tylko przez wojska inżynieryjne; realizowane także w ramach innych rodzajów zabezpieczenia działań operacyjnych i taktycznych, np. maskowanie, ubezpieczenie; wyrazem udziału wojsk inżynieryjnych w akcjach ratunkowych oraz likwidacji skutków awarii i klęsk żywiołowych; określoną (na podstawie umów) formą uczestnictwa wojsk inżynieryjnych w misjach pokojowych.

Wsparcie ogniowe - polega na wykonaniu zadań ogniowych przez środki rażenia będące w dyspozycji dowódcy określonego szczebla lub jego przełożonego na korzyść podległych związków taktycznych (oddziałów, pododdziałów) wojsk lądowych w celu obniżenia potencjału bojowego przeciwnika, jego zdolności bojowej, zdezorganizowania jego działań i zapewnienie wojskom własnym sprzyjających warunków wykonania postawionych im zadań operacyjno-taktycznych. Obejmuje ogień artylerii (z zakrytych stanowisk ogniowych i na wprost), uderzenia rakietowe i lotnicze oraz użycie ogniowych środków inżynieryjnych i innych. Wyróżnia się w nim ogólne wsparcie ogniowe i bezpośrednie wsparcie ogniowe.

Wzmocnienie podległych ogólnowojskowych związków taktycznych (oddziałów, pododdziałów) artylerią szczebla nadrzędnego może być zrealizowane w formie wzmocnienia ogniem oraz przydziału związku taktycznego, oddziału lub pododdziału artylerii.

Wzmocnienie ogniem - jest formą wzmocnienia podległych jednostek bez przydzielania im środków ogniowych. Polega na skierowaniu ognia artylerii szczebla nadrzędnego w strefę odpowiedzialności ogniowej podległego związku taktycznego (oddziału) w krytycznych dla niego momentach walki. Wzmocnienie ogniem może dotyczyć zadań wsparcia ogólnego wykonywanych przez związek operacyjny na rzecz związku taktycznego oraz wsparcia bezpośredniego realizowanego przez artylerię związku taktycznego na rzecz oddziałów lub przez artylerię oddziału na rzecz pododdziałów pierwszego rzutu. Wzmocnienie ogniem realizuje się w drodze manewru ogniem. Wzmocnienie ogniem może być przewidywane zawczasu (planowe zadania ogniowe) lub realizowane w toku walki na żądanie podległych dowódców.

Zadanie - nakazany przez przełożonego cel (rezultat, efekt) działalności podwładnego, zwykle w ściśle określonym czasie. Zadanie to przyszłe zdarzenie, które zostało opisane przez dowódcę (kierownika) w planie działania i przekazane do realizacji podwładnemu (innej osobie lub zespołowi). Z chwilą przyjęcia zadania przez podwładnego staje się ono dla niego celem.

Zadanie ogniowe artylerii - to sposób wykonania zadania taktycznego za pomocą odpowiedniego rodzaju ognia. Stawiane jest z zasady przez dowódców związków taktycznych (oddziałów, pododdziałów) artylerii albo przez szefów artylerii brygad i dywizji. Pułk rakiet otrzymuje zadania ogniowe od szefa wojsk rakietowych i artylerii.

Zadanie taktyczne artylerii - to wymagania formułowane pod adresem wykonawców ognia zawierające cel działalności ogniowej (pożądane skutki taktyczne) w określonym miejscu i czasie. Podstawą do określenia zadania jest przyszły, antycypowany efekt taktyczny ognia artylerii wpływający korzystnie na możliwości wykonania zadań bojowych przez wspierane wojska w najbardziej krytycznych dla nich okresach walki. Zadania taktyczne stawiane są artylerii z zasady przez dowódców ogólnowojskowych lub w ich imieniu przez szefów wojsk rakietowych i artylerii (szefów artylerii). Zadanie taktyczne jest podstawą dla dowódców związków taktycznych (oddziałów, pododdziałów) wojsk rakietowych i artylerii do przygotowania i wykonania odpowiednio skutecznego ognia. Zadania taktyczne są najczęściej złożone i zawierają konieczność wykonania szeregu zadań ogniowych, manewru, realizacji zadań rozpoznawczych oraz zabezpieczenia bojowego i logistycznego działań. Elementarne (proste) zadania taktyczne mogą być zrealizowane za pomocą kilku lub jednego zadania ogniowego, bez potrzeby wykonania manewru (przesunięcia artylerii). Stopień złożoności, objętość i treść zadań taktycznych stawianych wojskom rakietowym i artylerii zależy od szczebla dowodzenia na którym są formułowane.

Zaopatrzenie - to uzbrojenie i sprzęt wojskowy oraz środki bojowe i materiałowe.

Zapasy zaopatrzenia - gromadzone są zgodnie z normatywami, tabelami należności lub innymi aktami normującymi, przy żołnierzu, sprzęcie bojowym, w jednostkach i urządzeniach logistycznych wojsk, a także w różnych urządzeniach gospodarki narodowej.

Zdobycz wojenna - to mienie wojskowe przeciwnika przejęte przez wojska własne.

Zintegrowany system dowodzenia - obejmuje: doktrynę, procesy, struktury organizacyjne, stany osobowe, sprzęt i łączność. Zapewnia on dowódcom wszystkich szczebli terminowe i wystarczające dane do: planowania działań, kierowania nimi, ich koordynację i nadzorowanie.

Źródła informacji wojskowej - zbiór dostępnych dokumentów, danych i opracowań, które stanowią efekt działalności organów i środków rozpoznania funkcjonujących w systemach wojskowych.

I na dziś to byłoby na tyle. Na playliście włączyło się Amaizing Grace a to oznacza, że pora najwyższa zająć się czymś innym. Jeśli będzie zapotrzebowania, a ja będę miał czas i ochotę to niewykluczone, że ciąg dalszy nastąpi. O ile po tym poście Kangur mi bana nie założy .

(Zredagowane na podst mat.do opr.RDWA, rozdz.20 autotstwa: mjr Zbigniew Stec, kpt. Andrzej Dylong)

Pozdrawiam
S.

PS Chyba właśnie pobiłem rekord najdłuższego posta na forum .

[ACz]

Aktualizacja wg. Regulaminu Działań Zbrojnych 2003.

Strategia, operacja, taktyka nie są związane z konkretnymi szczeblami dowóczymi np. Armia,Korpus... W przypadku "strategi" jest to zawsze najwyższy czynnik Państwowy, obojętnie czy to będzie Luksemburg z Siłami Zbrojnymi w wielkości plutonu, czy też Stany Zjednoczone Ameryki z Siłami Zbrojnymi w wielkości Grupy Armii. Przyczym strategia rozumiana jest jako działanie zbrojne o celu długofalowym lub ostatecznym (kampanna, wojna).
Operacja jest to pośrednia walka zbrojna (bardziej manewrowa) a taktyka to bezpośrednia walka zbrojana (bardziej siłowa).
Najogólniej mówiąc celem pierwszej jest zdobycie jakiś materialnych kożyści typu, sprzet, i inne dobra. Zaś celem drugiej też najogólniej mówiac jest fizyczne zniszczenie sił i środków walki przeciwnika.
{pisze z pamięci - ścisłą terminologię podam następnym rarem}

Aktualizacja wg. Regulaminu Działań Zbrojnych 2003.

Strategia, operacja, taktyka nie są związane z konkretnymi szczeblami dowóczymi np. Armia,Korpus... W przypadku "strategi" jest to zawsze najwyższy czynnik Państwowy, obojętnie czy to będzie Luksemburg z Siłami Zbrojnymi w wielkości plutonu, czy też Stany Zjednoczone Ameryki z Siłami Zbrojnymi w wielkości Grupy Armii. Przyczym strategia rozumiana jest jako działanie zbrojne o celu długofalowym lub ostatecznym (kampanna, wojna).
Operacja jest to pośrednia walka zbrojna (bardziej manewrowa) a taktyka to bezpośrednia walka zbrojana (bardziej siłowa).
Najogólniej mówiąc celem pierwszej jest zdobycie jakiś materialnych kożyści typu, sprzet, i inne dobra. Zaś celem drugiej też najogólniej mówiac jest fizyczne zniszczenie sił i środków walki przeciwnika.
{pisze z pamięci - ścisłą terminologię podam następnym rarem}

[ACz]

1. Sztuka wojenna - to dziedzina wiadzy i umiejętności poparta intuicją, a dotycząca przygotowania i prowadzenia wojny.
2. Strategia wojskowa to część składowa strategi obrony narodowej obejmująca naukę i sztukę (teorie i prakrtyke) a także doktrynę przygotowania i wykrzystania przez naród sił zbrojnych do osiągnięcia i zabezpieczenia celów narodowych przez bezpośrednie i pośrednie użycie siły zbrojnej. [ Pośrednie - jest to grożba jej użycia]

1. Sztuka wojenna - to dziedzina wiadzy i umiejętności poparta intuicją, a dotycząca przygotowania i prowadzenia wojny.
2. Strategia wojskowa to część składowa strategi obrony narodowej obejmująca naukę i sztukę (teorie i prakrtyke) a także doktrynę przygotowania i wykrzystania przez naród sił zbrojnych do osiągnięcia i zabezpieczenia celów narodowych przez bezpośrednie i pośrednie użycie siły zbrojnej. [ Pośrednie - jest to grożba jej użycia]

[ACz]

3. Strategia wojskowa jako nauka - to usystematyzowana wiedza o przygotowaniu i wykorzystaniu Sił Zbrojnych w polityce Państwa [taktyka + operacja = strategia].
4. Strategia wojskowa jako sztuka - to twórczy proces wyboru właściwych środków do obrony narodowej. W przypadku poaństw agresywnych - do ataku.
5. Strategia jako doktryna - to oficjalnie przyjęta i realizowana praktycznie narodowa strategia wojskowa, polegająca okresowym przeglądom (weryfikacji) w celu dostosowania jej do zachodzących i prognzowanych zmian w środowisku strategicznym.

3. Strategia wojskowa jako nauka - to usystematyzowana wiedza o przygotowaniu i wykorzystaniu Sił Zbrojnych w polityce Państwa [taktyka + operacja = strategia].
4. Strategia wojskowa jako sztuka - to twórczy proces wyboru właściwych środków do obrony narodowej. W przypadku poaństw agresywnych - do ataku.
5. Strategia jako doktryna - to oficjalnie przyjęta i realizowana praktycznie narodowa strategia wojskowa, polegająca okresowym przeglądom (weryfikacji) w celu dostosowania jej do zachodzących i prognzowanych zmian w środowisku strategicznym.

[ACz]

6. Operacja wojskowa - to część składowa strategi wojakowej obejmująca teorię i praktykę (naukę i sztukę) przygotowania i prowadzenia pośredniej walki z przeciwnikiem, w której głównym czynnikiem jest manewr sił.
7. Diałanie - to zmierzanie do określonego celu w danych warunkach za pomocą właściwych środków.
8. Działanie operacyjne - to wszelkie działania wojska (marsze, postoje i walki) zmierzające do osiągnięcia celów operacyjnych czyli pośrednich (zwanych też etapowymi).
9. Taktyka wojskowa - to część strategi wojskowej obejmująca teorię i praktykę prowadzenia bezpośredniej walki z przeciwnikiem, w której głównym czynnikiem jest siła ognia (rażenia).

6. Operacja wojskowa - to część składowa strategi wojakowej obejmująca teorię i praktykę (naukę i sztukę) przygotowania i prowadzenia pośredniej walki z przeciwnikiem, w której głównym czynnikiem jest manewr sił.
7. Diałanie - to zmierzanie do określonego celu w danych warunkach za pomocą właściwych środków.
8. Działanie operacyjne - to wszelkie działania wojska (marsze, postoje i walki) zmierzające do osiągnięcia celów operacyjnych czyli pośrednich (zwanych też etapowymi).
9. Taktyka wojskowa - to część strategi wojskowej obejmująca teorię i praktykę prowadzenia bezpośredniej walki z przeciwnikiem, w której głównym czynnikiem jest siła ognia (rażenia).

[ACz]

10. Działania taktyczne - (analogicznie jak w pkt. 8)
11. Walka - to zorganizowane i skupione w czasie i przestrzeni, zbrojne starcie dwuch przeciwnych stron.
12. Ofensywa - to działanie atakowe albo natarciowe jednostek bardzo wysokiego szczebla, tzn. bezpośrednio podległych Naczelnemu Dowództwu.
13. Bitwa - to starcie walczącycj wojsk w średniej lub dużej (wysokiej)skali.
14. Bój - to starcie (zwarcie się) walczących stron w małej (niskiej) lub średniej skali.

10. Działania taktyczne - (analogicznie jak w pkt. 8)
11. Walka - to zorganizowane i skupione w czasie i przestrzeni, zbrojne starcie dwuch przeciwnych stron.
12. Ofensywa - to działanie atakowe albo natarciowe jednostek bardzo wysokiego szczebla, tzn. bezpośrednio podległych Naczelnemu Dowództwu.
13. Bitwa - to starcie walczącycj wojsk w średniej lub dużej (wysokiej)skali.
14. Bój - to starcie (zwarcie się) walczących stron w małej (niskiej) lub średniej skali.

[ACz]

15. Podział etatowych jednostek organizacyjnych ze względu na ich wielkiść:
a) szczebel najwyższy - Naczelne Dowództwo
b) szczebel bardzowysoki - Grupa Frontów (TDW)
c) szczeble wysokie:
- Front (Grupa Armii)
- Armia
- Korpus
d) szcz. średnie:
- Dywizja
- Brygada
- batalion
e) szcz. niskie :
- kompania
- pluton
- drużyna
- sekcja ( w PSZ nie jest etatową jedn. org.)

15. Podział etatowych jednostek organizacyjnych ze względu na ich wielkiść:
a) szczebel najwyższy - Naczelne Dowództwo
b) szczebel bardzowysoki - Grupa Frontów (TDW)
c) szczeble wysokie:
- Front (Grupa Armii)
- Armia
- Korpus
d) szcz. średnie:
- Dywizja
- Brygada
- batalion
e) szcz. niskie :
- kompania
- pluton
- drużyna
- sekcja ( w PSZ nie jest etatową jedn. org.)

[ACz]

16. Grupa ... - to nieetatowa jednostka organizacyjna tzn. pododdział, oddział, nadoddział tworzony dorażnie o zmiennym składzie, na okreslony najczęściej krótki czas. Największą taką jednostką jest wg. sztuki wschodniej - Grupa Frontów ( Rosja - 1943), a sztuki zachodniej - Grupa Armii. Zaś najmniejszą taką jednostką jest sekcja.
* W historii róznie nazywano (i nadal się nazywa) takie twory organizacyjne, np: w Polsce międzywojennej i na początku II wś. Grupy Brygad i Grupy Dywizji okreśkano jako Grupy Operacyjne - co nie było dogrym pomysłem. Natomiast Amerykanie - zdaniem wielu teoretyków - zbyt nachalnie narzucają innym swoje Grupy Bojowe, które są po porostu najczęściej Brygadami. W ogóle zauważa się, że panująca moda na wszelkie takie wydumane alaorganizmy typu: batalionowe czy też Brygadowe .... jest niezmiernie szkodliwa, gdyż tylko dodatkowo komplikuje systemy organizacji i realizacji działań zbrojnych, w tym szczegulnie walki.

16. Grupa ... - to nieetatowa jednostka organizacyjna tzn. pododdział, oddział, nadoddział tworzony dorażnie o zmiennym składzie, na okreslony najczęściej krótki czas. Największą taką jednostką jest wg. sztuki wschodniej - Grupa Frontów ( Rosja - 1943), a sztuki zachodniej - Grupa Armii. Zaś najmniejszą taką jednostką jest sekcja.
* W historii róznie nazywano (i nadal się nazywa) takie twory organizacyjne, np: w Polsce międzywojennej i na początku II wś. Grupy Brygad i Grupy Dywizji okreśkano jako Grupy Operacyjne - co nie było dogrym pomysłem. Natomiast Amerykanie - zdaniem wielu teoretyków - zbyt nachalnie narzucają innym swoje Grupy Bojowe, które są po porostu najczęściej Brygadami. W ogóle zauważa się, że panująca moda na wszelkie takie wydumane alaorganizmy typu: batalionowe czy też Brygadowe .... jest niezmiernie szkodliwa, gdyż tylko dodatkowo komplikuje systemy organizacji i realizacji działań zbrojnych, w tym szczegulnie walki.

[jac-t]

Jak Stopczyk masz jeszcze jakieś definicje to śmiało wal !!A Kangur pewnie się cieszy,że ładnie piszesz,więc o bana się nie bój

Jak Stopczyk masz jeszcze jakieś definicje to śmiało wal !!A Kangur pewnie się cieszy,że ładnie piszesz,więc o bana się nie bój

[ACz]

Dzięki za uznanie. Mam jeszcze sporo takich definicji, ale na razie nie mam kiedy ich wklepać. Obiecuje, że na początku września sie wezme

Dzięki za uznanie. Mam jeszcze sporo takich definicji, ale na razie nie mam kiedy ich wklepać. Obiecuje, że na początku września sie wezme

[ACz]

17. Siły Ladowe - to zasadniczy (przynajmniej w Polsce) rodzaj Sił Zbrojnych przeznaczony do prowadzenia walki (lub szerzej: działań zbrojnych) lądowej, lądowo-powietrznej i lądowo-morskiej oraz połoczonej, tzn. we wszystkicz trzech wymiarach, ale z głównym akcentem na lądowąy. Struktura ich oparta jest na nadoddziałach (starsze określenie to: związkach taktycznych ... itp.), oddziałach i pododdziałach; zorganizowanych w jednostki narodowe i wielonarodowe. Składają się z z przedstawicieli conajmniej dwóch głownych rodzajów wojsk tj: Wojsk Polowych i Wojsk Lotniczych oraz Marynarki Wojennej ( Wojskowej - wg. mnie lepsze określenie). Pierwszą a zarazem zaszdniczą ich część stanowią Wojska Polowe, dzielące się na Wojska Eksterytorialne (zwane też Ekspedycyjnymi lub mniej odpowiednio: Operacyjnymi) i Wojska Terytorialne. Drugą część SL stanowi lotnictwo zwane dalej Lotnictwem Sił Lądowych (LSL). W niektórych państwach Siły Lądowe posiadają też reprezentacje Marynarki Wojskowej w postaci np. Flotylli Okrętów Rzecznych ( II RP 1927-1939), FO Obrony Wybrzeża itp.
18. Wojska Eksterytorialne - to podrodzaj wojsk przeznaczony do realizacji zadań zbrojnych zarówno na terytorium własnego państwa, jak i poza nim.
19. Wojska Terytorialne - to podrodzaj wojsk przeznaczony do realizacji zadań na terytorium własnego państwa, nawet a może zwłaszcza okupowanego.
Stanowią je z reguły jednostki lekkiej piechoty, formowane przy wykorzystaniu miejscowych zasobów osobowych i materiałowych. Przygotowane są do prowadzenia walki regularnej (np. Bryg.Piech.Teryt. osłaniające mobilizacje lub rozwinięcie WE) i nieregularnej, w swoich terenach działań tj: Okręgach, Podokręgach, Obwodach, Rejonach, Garnizonach itd. W czasie pokoju mogą też byc użyte do akcji humanitarnych, likwidacji skutków klęsk żywiołowych ...itd.
20. Obrona - to zamieżony lub wymuszony defensywny i rozstrzygający rozaj walki, prowadzony w celu udaremniwnia lub przeciwstawienia się atakowi przeciwnika, zadania mu maksymalnych strat oraz utrzymania (zachowania) posiadanego terenu wraz z jego zasobami. Polega na stosowaniu głównie oporu i kontrnatarć ale i też natarć w fazie kontrataku oraz wycofań.
* Obrona jest też typem (pojęciem) operacji oraz formą działań zbrojnych. Dla jasności defensywa i ofensywa (lub ogulniej dz. defensywne i dz. ofensywne) zaliczają się do kategorii strategi (... dz. strategicznych).
** Żadna obrona nie składa się (a raczej nie powinna) wyłącznie z oporu, tak żaden atak (również nie powinien) składać się wyłącznie z natarcia. Im wyższy szczebel dowódczy tym reguła ta powinna być częściej przestrzegana. Zaś im niższy szczebel dowódczy (organizacyjny), i im bardziej jest on zwarty (regularny), to tym bardziej pojęcia ataku z natarciem oraz obrony z oporem są tożsame. Na poziomie regularnego batalionu (i nieregularnego plutonu) są praktycznie identyczne.
Wszystko wieć polega na tym, aby w umiejętny sposób w obronie, jak i ataku łączyc opór z natarcien.
21. Opór - to najbardziej bierna (pasywnna) forma walki, będąca zarazem najsilniejszym środkiem obrony, charakteryzujący się wyczekiwaniem; jego celem jest powstrzymanie natarcia (naporu) przeciwnika. Opór może być pozycyjny, jak i manewrowy. Ten ostatni często zwany jest opóźnianiem.
Opór dzieli się na:
-rodzaje: pozycyjny i manewrowy
-formy: bardzo głęboki, głęboki, zwykły i płytki oraz bardzo płytki zwany również osłoną.
-sposób: regularny i nieregularny.
*Należy przy tym pamiętać, że opór jest zarazem:
- formą walki
- rodzajem działań defensywnych
- typem (pojęciem) taktyki.

17. Siły Ladowe - to zasadniczy (przynajmniej w Polsce) rodzaj Sił Zbrojnych przeznaczony do prowadzenia walki (lub szerzej: działań zbrojnych) lądowej, lądowo-powietrznej i lądowo-morskiej oraz połoczonej, tzn. we wszystkicz trzech wymiarach, ale z głównym akcentem na lądowąy. Struktura ich oparta jest na nadoddziałach (starsze określenie to: związkach taktycznych ... itp.), oddziałach i pododdziałach; zorganizowanych w jednostki narodowe i wielonarodowe. Składają się z z przedstawicieli conajmniej dwóch głownych rodzajów wojsk tj: Wojsk Polowych i Wojsk Lotniczych oraz Marynarki Wojennej ( Wojskowej - wg. mnie lepsze określenie). Pierwszą a zarazem zaszdniczą ich część stanowią Wojska Polowe, dzielące się na Wojska Eksterytorialne (zwane też Ekspedycyjnymi lub mniej odpowiednio: Operacyjnymi) i Wojska Terytorialne. Drugą część SL stanowi lotnictwo zwane dalej Lotnictwem Sił Lądowych (LSL). W niektórych państwach Siły Lądowe posiadają też reprezentacje Marynarki Wojskowej w postaci np. Flotylli Okrętów Rzecznych ( II RP 1927-1939), FO Obrony Wybrzeża itp.
18. Wojska Eksterytorialne - to podrodzaj wojsk przeznaczony do realizacji zadań zbrojnych zarówno na terytorium własnego państwa, jak i poza nim.
19. Wojska Terytorialne - to podrodzaj wojsk przeznaczony do realizacji zadań na terytorium własnego państwa, nawet a może zwłaszcza okupowanego.
Stanowią je z reguły jednostki lekkiej piechoty, formowane przy wykorzystaniu miejscowych zasobów osobowych i materiałowych. Przygotowane są do prowadzenia walki regularnej (np. Bryg.Piech.Teryt. osłaniające mobilizacje lub rozwinięcie WE) i nieregularnej, w swoich terenach działań tj: Okręgach, Podokręgach, Obwodach, Rejonach, Garnizonach itd. W czasie pokoju mogą też byc użyte do akcji humanitarnych, likwidacji skutków klęsk żywiołowych ...itd.
20. Obrona - to zamieżony lub wymuszony defensywny i rozstrzygający rozaj walki, prowadzony w celu udaremniwnia lub przeciwstawienia się atakowi przeciwnika, zadania mu maksymalnych strat oraz utrzymania (zachowania) posiadanego terenu wraz z jego zasobami. Polega na stosowaniu głównie oporu i kontrnatarć ale i też natarć w fazie kontrataku oraz wycofań.
* Obrona jest też typem (pojęciem) operacji oraz formą działań zbrojnych. Dla jasności defensywa i ofensywa (lub ogulniej dz. defensywne i dz. ofensywne) zaliczają się do kategorii strategi (... dz. strategicznych).
** Żadna obrona nie składa się (a raczej nie powinna) wyłącznie z oporu, tak żaden atak (również nie powinien) składać się wyłącznie z natarcia. Im wyższy szczebel dowódczy tym reguła ta powinna być częściej przestrzegana. Zaś im niższy szczebel dowódczy (organizacyjny), i im bardziej jest on zwarty (regularny), to tym bardziej pojęcia ataku z natarciem oraz obrony z oporem są tożsame. Na poziomie regularnego batalionu (i nieregularnego plutonu) są praktycznie identyczne.
Wszystko wieć polega na tym, aby w umiejętny sposób w obronie, jak i ataku łączyc opór z natarcien.
21. Opór - to najbardziej bierna (pasywnna) forma walki, będąca zarazem najsilniejszym środkiem obrony, charakteryzujący się wyczekiwaniem; jego celem jest powstrzymanie natarcia (naporu) przeciwnika. Opór może być pozycyjny, jak i manewrowy. Ten ostatni często zwany jest opóźnianiem.
Opór dzieli się na:
-rodzaje: pozycyjny i manewrowy
-formy: bardzo głęboki, głęboki, zwykły i płytki oraz bardzo płytki zwany również osłoną.
-sposób: regularny i nieregularny.
*Należy przy tym pamiętać, że opór jest zarazem:
- formą walki
- rodzajem działań defensywnych
- typem (pojęciem) taktyki.